Cilat janë Shenjat e Bllokimit të Arterieve Koronare?

Arteriet e zemrës (arteriet koronare) janë enët që ushqejnë indin muskulor të vetë zemrës dhe që funksionojnë si gypa që u çojnë karburant motorëve të vetë zemrës. Sa më shumë që këto kanale ngushtohen a bllokohen, muskuli i zemrës nuk mund të marrë më oksigjen dhe lëndë ushqyese sa i duhet dhe këtë na lajmëron me shenja. Shkrimet ku kam shpjeguar shkaqet e sëmundjes së arterieve koronare, faktorët e rrezikut dhe metodat e trajtimit si bypass-i i mbyllur, mund t’i gjeni nën titujt përkatës. Në këtë shkrim përqendrohem drejtpërdrejt në atë se me cilat shenja shfaqet bllokimi i arterieve të zemrës dhe kur duhet ta marrim seriozisht.

Çfarë Ndodh Kur Bllokohen Arteriet e Zemrës?

Ngushtimi në arteriet koronare përparon zakonisht ngadalë e fshehurazi; kur arteria ngushtohet deri në një farë shkalle, muskuli i zemrës siguron gjakësim të mjaftueshëm në pushim, por mbetet i pamjaftueshëm kur gjatë përpjekjes rritet nevoja. Këtë gjendje e quajmë anginë e qëndrueshme (angina e përpjekjes). Nëse një pllakë në arteri çahet befas dhe mbi të formohet një tromb, arteria mund të bllokohet plotësisht; kjo është gjendja urgjente që ne e quajmë infarkt i zemrës (infarkt i miokardit) dhe që mund të shkaktojë brenda orësh dëmtim të pakthyeshëm të muskulit të zemrës.

Cilat janë Shenjat më të Shpeshta?

Dhimbje e Kraharorit ose Ndjenjë Shtypjeje (Angina): Është shenja më klasike; përshkruhet si ndjenjë shtypjeje, shtrëngimi ose peshë në mes të kraharorit, zakonisht fillon me përpjekje dhe kalon brenda pak minutash me pushim. Dhimbje që Shtrihet në Krah, në Nofull ose në Shpinë: Shqetësimi në kraharor ndonjëherë mund të shtrihet në krahun e majtë, në nofull, në qafë ose në pjesën e sipërme të shpinës. Frymëmarrja e Vështirë: Ndjenjë frymëmarrje e vështirë, e ndryshme nga më parë, që shfaqet sidomos gjatë përpjekjes. Raudha e Zemrës dhe Lodhja: Kur zemra nuk gjakësohet mjaftueshëm, gjendja mund të shfaqet edhe si lodhje e papritur në aktivitetet e përditshme ose si ndjenjë e rrahjeve të zemrës. Të Pëzierat, Djersitja dhe Marramendja: Djersitja e ftohtë, të pëzierat dhe ndjenja e dobësisë që shoqërojnë dhimbjen e kraharorit, sidomos në një bllokim akut, shihen shpesh.

Nuk Jep Shenja njësoj te të Gjithë: Gjetjet Atipike

Këtu dua ta theksoj në veçanti një pikë: te pacientet gratë dhe te personat me sëmundje sheqeri, gjendja shpesh nuk shfaqet si dhimbje klasike e kraharorit, por me gjetje më të paqarta. Një studim i madh regjistrimi ka treguar se rreth 42% e grave që kishin pësuar infarkt nuk kishin përshkruar fare dhimbje kraharori, por ishin drejtuar vetëm me simptoma si lodhja e tepërt, ndjenja e tretjes së keqe, dhimbja e shpinës apo e nofullës dhe frymëmarrja e vështirë. Edhe te pacientët me dëmtim nervor për shkak të diabetit, perceptimi i dhimbjes mund të dobësohet, ndaj bllokimi mund të përparojë pa krijuar fare dhimbje (ishemi e heshtur). Prandaj, mungesa e dhimbjes klasike të kraharorit nuk e përjashton kurrë bllokimin e arterieve të zemrës.

Shenjat e Infarktit të Zemrës: Veproni pa Humbur Kohë

Dhimbja e fortë e kraharorit ose ndjenja e shtypjes që fillon befas, zgjat më shumë se 20 minuta dhe nuk kalon me pushim, shoqëruar me djersitje të ftohtë, frymëmarrje të vështirë, të pëzierat dhe me një ndjenjë të fortë shqetësimi apo frike nga vdekja, janë shenjat klasike të infarktit të zemrës. Kur haset kjo tablo, thirrja e menjëhershme e ambulancës, në vend që pacienti të përpiqet të shkojë në spital me mundësitë e veta, shpëton jetë; sepse hapja sa më shpejt e arteries së bllokuar përcakton drejtpërdrejtë se sa pjesë e muskulit të zemrës do të pësojë dëmtim të përhershëm.

Si e Vendosim Diagnozën?

Pasi dëgjojmë ankesën, zakonisht fillojmë me elektrocardiogramën (EKG); kjo na jep një ide të shpejtë nëse ka apo jo një ngjarje akute. Në ankesa të qëndrueshme, gjendjen e arterieve e vlerësojmë me metoda si testi i përpjekjes dhe anjiografia koronare me tomografi të kompjuterizuar; nëse dyshimi është i lartë ose në një tablo akute, kalojmë drejtpërdrejtë në anjiografinë me kateter.

Pyetje të Shpeshta

Kam dhimbje kraharori, por zgjat vetëm disa sekonda; a mund të jetë bllokim i arterieve të zemrës? Dhimbja e kraharorit me origjinë nga zemra zgjat zakonisht të paktën disa minuta; dhimbjet therëse që kalojnë brenda sekondash lidhen më shpesh me shkaqe jashtë zemrës. Megjithatë, nëse kini dyshim, është e dobishme të vlerësohet.

Gjatë ushtrimeve ndjej shtypje në kraharor, por kalon kur pushoj; a është e rëndësishme? Po; ky përshkrim tregon anginën klasike të përpjekjes dhe duhet vlerësuar patjetër; vendosja e diagnozës përpara se bllokimi të përparojë zgjeron mundësitë e trajtimit.

Pse mund të jenë shenjat e ndryshme te gratë? Te gratë, përqindja e atyre që gjatë infarktit të zemrës drejtohen pa dhimbje kraharori, por me simptoma më të paqarta si lodhja, tretja e keqe apo dhimbja e shpinës, është dukshëm më e lartë sesa te burrat.

Kam sëmundje sheqeri; a jam nën rrezik edhe pse nuk ndiej asnjë dhimbje? Po. Dëmtimi nervor për shkak të diabetit mund ta fshehë dhimbjen e kraharorit; prandaj i kushtojmë rëndësi vlerësimit kardiologjik të rregullt te pacientët diabetikë.

Përmbledhje

Edhe pse bllokimi i arterieve të zemrës, në formën e tij më klasike, shfaqet si shtypje e kraharorit që rritet me përpjekje, te gratë dhe te pacientët diabetikë mund të përparojë me gjetje shumë më të heshta e të paqarta. Nuk ka rëndësi nëse shenja është tipike apo jo; ajo që për ne është sinjali kryesor i alarmit është një ndryshim i ri, i pashpjegueshëm dhe që ndikon jetën e përditshme.

Nëse keni hasur në shtypje të kraharorit që rritet me përpjekje, në frymëmarrje të vështirë të pashpjegueshme ose në ndonjë nga shenjat që përshkrova më lart, mund të rezervoni një termin për një vlerësim kardiologjik të detajuar.

Referencat

1. Gulati M, Levy PD, Mukherjee D, et al. 2021 AHA/ACC/ASE/CHEST/SAEM/SCCT/SCMR Guideline for the Evaluation and Diagnosis of Chest Pain. Circulation. 2021;144(22):e368-e454.
2. Knuuti J, Wijns W, Saraste A, et al. 2019 ESC Guidelines for the Diagnosis and Management of Chronic Coronary Syndromes. Eur Heart J. 2020;41(3):407-477.
3. Canto JG, Rogers WJ, Goldberg RJ, et al. Association of Age and Sex With Myocardial Infarction Symptom Presentation and In-Hospital Mortality. JAMA. 2012;307(8):813-822.
4. Ibanez B, James S, Agewall S, et al. 2017 ESC Guidelines for the Management of Acute Myocardial Infarction in Patients Presenting With ST-Segment Elevation. Eur Heart J. 2018;39(2):119-177.