Кои се симптомите на затнати срцеви артерии?

Срцевите артерии (коронарните артерии) се садовите што го хранат сопственото мускулно ткиво на срцето и работат како цевки што носат гориво до сопствените мотори на срцето. Колку повеќе овие канали се стеснуваат или затнуваат, толку срцевиот мускул добива помалку кислород и хранливи материи отколку што му се потребни, и тоа ни го соопштува преку симптоми. Текстовите во кои ги објаснив причините, ризик-факторите и методите на лекување како затворениот бајпас кај коронарната артериска болест може да ги најдете под соодветниот наслов. Во овој текст, пак, се фокусирам директно на тоа со какви симптоми се манифестира затнувањето на срцевите артерии и кога треба да го сфатиме сериозно.

Што се случува кога срцевите артерии ќе се затнат?

Стеснувањето на коронарните артерии обично напредува бавно и потајно; кога садот ќе се стесни до одреден степен, срцевиот мускул добива доволно крв додека мирува, но при напор, кога потребата расте, тоа не е доволно. Оваа состојба ја нарекуваме стабилна ангина (ангина при напор). Ако плаката во садот ненадејно пукне и врз неа се создаде тромб, садот може целосно да се затне; тоа пак е итна состојба што ја нарекуваме срцев удар (миокарден инфаркт) и што за неколку часа може да доведе до неповратно оштетување на срцевиот мускул.

Кои се најчестите симптоми?

Болка или чувство на притисок во градите (ангина): Тоа е најкласичниот симптом; се опишува како притисок, стегање или тежина среде градите, најчесто започнува при напор и при одмор поминува за неколку минути. Болка што се шири кон раката, вилицата или грбот: Непријатноста во градите понекогаш може да се шири кон левата рака, вилицата, вратот или горниот дел од грбот. Недостиг на воздух: Чувство на недостиг на воздух што се јавува особено при напор и е различно од претходно познатото. Палпитации и замор: Кога срцето не добива доволно крв, тоа може да се манифестира и како неочекуван замор при секојдневни активности или како чувство на сопствените отчукувања. Гадење, потење и вртоглавица: Особено при акутно затнување, честопати се среќаваат ладно потење, гадење и чувство на слабост што ја придружуваат болката во градите.

Не кај сите се манифестира на ист начин: атипични знаци

Тука има точка што особено сакам да ја подвлечам: кај пациентките и кај лицата со шеќерна болест состојбата честопати не се јавува како класична болка во градите, туку со понеодредени знаци. Голема регистарска студија покажа дека околу 42% од жените што доживеале срцев удар воопшто не опишале болка во градите, туку се јавиле само со симптоми како прекумерен замор, чувство на неварење, болка во грбот или во вилицата и недостиг на воздух. И кај пациентите со нервно оштетување поради шеќерна болест перцепцијата на болка може да ослабне, па затнувањето може да напредува без воопшто да боли (тивка исхемија). Затоа отсуството на класична болка во градите никогаш не го исклучува затнувањето на срцевите артерии.

Симптоми на срцев удар: реагирајте без губење време

Ненадејна, силна болка или чувство на притисок во градите што трае подолго од 20 минути и не поминува при одмор; придружени со ладно потење, недостиг на воздух, гадење и силен немир или страв од смрт — тоа се класичните симптоми на срцев удар. Кога ќе се соочите со ваква слика, наместо да се обидувате сами да стигнете до болница, повикувањето брза помош спасува живот; бидејќи отворањето на затнатиот сад во најкус можен рок директно одредува колкав дел од срцевиот мускул ќе претрпи трајно оштетување.

Како поставуваме дијагноза?

Откако ќе ги ислушаме тегобите, обично почнуваме со електрокардиографија (EKG); тоа ни дава брза претстава за тоа дали има акутен настан. Кај стабилни тегоби состојбата на садовите ја проценуваме со методи како тест на оптоварување и коронарна компјутерско-томографска ангиографија; ако сомневањето е високо или сликата е акутна, преминуваме директно на катетерска ангиографија.

Често поставувани прашања

Имам болка во градите, но трае неколку секунди — дали тоа може да биде затнување на срцевите артерии? Болката во градите од срцево потекло обично трае најмалку неколку минути; боцкачките болки што поминуваат за секунди најчесто се поврзани со причини вон срцето. Сепак, ако имате сомневање, вреди да се направи процена.

При вежбање чувствувам притисок во градите, но при одмор поминува — дали е важно? Да, овој опис укажува на класична ангина при напор и задолжително треба да се процени; поставувањето дијагноза пред да напредне затнувањето ги проширува опциите за лекување.

Зошто симптомите кај жените можат да бидат различни? Кај жените стапката на јавување за време на срцев удар без болка во градите, со понеодредени симптоми како замор, неварење или болка во грбот, е значително повисока отколку кај мажите.

Имам шеќерна болест — дали сум изложен на ризик и ако воопшто не чувствувам болка? Да. Нервното оштетување поврзано со дијабетот може да ја маскира болката во градите; затоа кај дијабетичните пациенти ѝ придаваме големо значење на редовната кардиолошка процена.

Накратко

Иако затнувањето на срцевите артерии во својот најкласичен облик се манифестира како притисок во градите што се засилува при напор, кај жените и кај дијабетичните пациенти може да напредува со многу потивки и понеодредени знаци. За нас вистинскиот предупредувачки знак не е дали симптомот е типичен или не, туку тоа дали станува збор за новопојавена, необјаснива промена што влијае врз секојдневниот живот.

Ако сте се соочиле со притисок во градите што се засилува при напор, необјаснив недостиг на воздух или со кој било од симптомите што ги опишав погоре, можете да закажете термин за детална кардиолошка процена.

Литература

1. Gulati M, Levy PD, Mukherjee D, et al. 2021 AHA/ACC/ASE/CHEST/SAEM/SCCT/SCMR Guideline for the Evaluation and Diagnosis of Chest Pain. Circulation. 2021;144(22):e368-e454.
2. Knuuti J, Wijns W, Saraste A, et al. 2019 ESC Guidelines for the Diagnosis and Management of Chronic Coronary Syndromes. Eur Heart J. 2020;41(3):407-477.
3. Canto JG, Rogers WJ, Goldberg RJ, et al. Association of Age and Sex With Myocardial Infarction Symptom Presentation and In-Hospital Mortality. JAMA. 2012;307(8):813-822.
4. Ibanez B, James S, Agewall S, et al. 2017 ESC Guidelines for the Management of Acute Myocardial Infarction in Patients Presenting With ST-Segment Elevation. Eur Heart J. 2018;39(2):119-177.