Shenjat e Çarjes së Aortës (Diseksioni) dhe Ndërhyrja Urgjente

Diseksioni i aortës është një nga gjendjet më urgjente të kirurgjisë së enëve të gjakut, që kërkon që ne të veprojmë sa më shpejt. Në këtë shkrim do t’ju shpjegoj shenjat e diseksionit dhe arsyen pse garojmë me kohën.

Shenjat e Diseksionit të Aortës: Dhimbje e Befasshme në Shpinë si Goditje Thike

Shenja më karakteristike e diseksionit është dhimbja e gjoksit ose e shpinës që fillon papritur, shumë e fortë, e përshkruar si “çarje” ose “goditje thike”; dhimbja zakonisht mund të përhapet drejt shpinës, qafës ose barkut. Ndryshe nga ndjesia e shtypjes në infarktin e zemrës, kjo dhimbje fillon papritur, menjëherë në formën e saj më të fortë.

Dallimi mes Diseksionit Tip A dhe Tip B

Kur diseksioni prek aortën ngjitëse (pjesën e afërt me zemrën), e quajmë Tip A; kjo gjendje është një urgjencë e vërtetë kirurgjikale që mund të bëhet fatale brenda orësh dhe pacientin e marrim në operacion sapo vendoset diagnoza. Kur diseksioni prek vetëm aortën zbritëse, e quajmë Tip B; për sa kohë nuk ka komplikacione, zakonisht preferojmë trajtimin mjekësor me kontroll të rreptë të tensionit, ndërsa në rastet e komplikuara shkojmë te trajtimi angiografik (TEVAR).

Rëndësia Jetike e Ndërhyrjes Kirurgjikale Urgjente

Në diseksionin Tip A, çdo orë që kalon e rrit rrezikun e vdekjes; regjistrat e mëdha ndërkombëtare tregojnë se te pacientët e operuar përqindja e vdekjes brenda spitalit është afërsisht %26, ndërsa te pacientët që nuk mund të operohen kjo përqindje mund të arrijë deri në %58. Ky dallim tregon qartë se sa jetëshpëtuese është kirurgjia e kryer në kohë.

Pyetje të Shpeshta

Si dallohet diseksioni i aortës nga infarkti i zemrës? Fillimi i papritur i dhimbjes, menjëherë në formën e saj më të fortë, dhe përhapja e saj drejt shpinës na bën të dyshojmë për diseksion; diagnoza e saktë vendoset me imazheri urgjente (tomografi).

A kërkon çdo diseksion operacion? Jo; ndërsa diseksioni Tip A kërkon operacion urgjent, diseksioni Tip B pa komplikacione zakonisht mund të menaxhohet me trajtim me barna.

Tek kush është më i lartë rreziku i diseksionit? Rreziku rritet tek personat me tension të lartë të pakontrolluar, tek ata me sëmundje trashëguese të indit lidhës si sindroma Marfan dhe tek ata me valvulë aortike bikuspidale.

Përfundim

Diseksioni i aortës është një urgjencë e vërtetë, ku minutat dhe orët kanë rëndësi jetike. Kur vini re dhimbje të befasishme dhe të fortë të gjoksit dhe të shpinës, drejtimi menjëherë në urgjencë është jetëshpëtues.

Nëse keni pësuar dhimbje të befasishme dhe të fortë të gjoksit dhe të shpinës, rekomandojmë t’i drejtoheni urgjencës pa humbur kohë.

Referencat

1. Hagan PG, Nienaber CA, Isselbacher EM, et al. The International Registry of Acute Aortic Dissection (IRAD): New Insights into an Old Disease. JAMA. 2000;283(7):897-903.
2. Isselbacher EM, Preventza O, Hamilton Black J 3rd, et al. 2022 ACC/AHA Guideline for the Diagnosis and Management of Aortic Disease. Circulation. 2022;146(24):e334-e482.